Meditatief moment Meditatief moment
maandag 19 september 2019

VRUCHT VAN DE GEEST – LIEFDE

Liefde is een ongrijpbaar gevoel. Want hoe kan het dat ik voor de ene persoon meteen liefde voel en voor een andere hooguit sympathie en voor een ander een zekere mate van afstand, zelfs van afkeer. Waar hebben we het dus over wanneer wij over ‘liefde’ spreken? Ook de Nederlandse taal kent meerdere woorden om iets aan te geven wat met liefde te maken heeft: vriendschap, genegenheid, sympathie, lichamelijk verlangen. De oorspronkelijke Griekse taal van het Nieuwe Testament kent dat verschijnsel ook: drie woorden die in sterkte van uitdrukken toenemen. ‘Eros’, waaraan ons woord erotiek verwant is; ‘filia’, waarmee sympathie en genegenheid aangeraakt worden én ‘agapè’, het sterkste woord. In dat laatste woord zit iets van prijsgeven-ten-gunste van, overgeven, uitleveren; de totale inzet voor de ander. 

In de Galatenbrief wordt dít woord gebruikt bij de vruchten van de Geest. Tegenover de waslijst van het menselijk tekort, dat het eigenbelang beoogt, staan de vruchten van de Geest en het woord ‘agapè’ opent de rij. Het is de liefde die de ander op het oog heeft, in het belang van die ander en daarmee dus niet allereerst in dat van mijzelf. Het prijskaartje dat aan deze liefde hangt, komt dus voor mijn eigen rekening. Ik hoef daarbij die ander niet meteen aardig of sympathiek te vinden, maar zie die ander als mijn medemens voor wie ik opkom en insta. Ik kijk dus niet aan, maar zíe ten volle. Soms ongrijpbaar en onverklaarbaar.

In de eerste Johannesbrief wordt zo de karakterisering van God gegeven; God is liefde, in de prijsgevende en totale inzet voor de ander. Wie dat concreet wil zien, moet naar Jezus kijken, die woorden spreekt en daden stelt van heelmaking en herstel. In de intermenselijke verhoudingen kennelijk toch niet zo aansprekend, maar eerder bedreigend: het loopt uit op Jezus’ kruis. Teken van Gods agapè dat Hij dit kruis niet aanpakt als verwijt, maar als redmiddel. Dat kost Hem de hoogste prijs.

De gelijkenis van de Verloren Zoon is misschien beter te betitelen als de gelijkenis van de Liefdevolle Vader. De vader ontvangt met open armen zijn zoon die er – zacht gezegd – een zootje van heeft gemaakt. We lezen niet wat hem dat innerlijk gekost moet hebben, maar wél dat de andere zoon een stel scherpe verwijten maakt; vanuit zijn insteek en belang begrijpelijk. Maar de vader spreekt en doet wat heelmaking en herstel inhoudt (en zo is de oudste zoon misschien wel de échte verloren zoon…).

De Heilige Geest wordt ook aangesproken met ‘Liefde’. In de Geest van God en van Jezus Christus worden wij tot heelmaking en herstel aangespoord. En dat mag ons ook best wat kosten: de leefbaarheid naar Gods maat voor de mensen en heel de schepping. Zoiets komt niet op in het mensenhart op grond van eigenbelang en het geldt ook niet alleen voor de mensen die ik verschrikkelijk aardig vindt en van wie ik houd.

Hoe leef ik mijn leven als een vrucht van de Geest? Met die vraag heb ik dus levenslang. Ik kan er alleen voor naar Jezus kijken: zijn kruis was immers niet het einde… De opstanding was Gods bevestiging van Jezus’ weg van prijsgevende liefde: bevrijding van alles wat ten dode voert. Ik mag er wezen: als mens van God en dat is als medemens van de andere mens.
ds. Nico Paap

(uitgesproken in de vesper van 15 september 2019, waar
Galaten 5 : 16 – 17; 22 – 26 en Lucas 15 : 11 – 31 gelezen werden)
terug